Học viện đạo lý Khi người dơi gặp Chúa

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Khi người dơi gặp Chúa

CHAU THI HUYEN NGUYEN
You must become an idea!

Bị ám ảnh khi bé bởi cái chết của cha mẹ, lớn lên, Bruce Wayne, người thừa kế tỷ phú của thành phố Gotham, đã từ bỏ gia sản, sang châu Á kiếm tìm con đường thực thi công lý. Wayne gặp gỡ Ra’s Al Ghul thuộc Liên minh bóng tối và học được cách chiến đấu lẫn kiểm soát nỗi sợ, nhưng do khác lý tưởng anh đã rời bỏ Ras quay về. Dưới nhân dạng Người dơi, được giúp đỡ từ người quản gia Alfred và nhà khoa học Lucius, Wayne gieo rắc sợ hãi cho bè lũ tội phạm và trở thành biểu tượng công lý giấu mặt của Gotham. Cho đến khi, một tay bác sĩ tâm thần có biệt danh Scarecrow xuất hiện, kéo theo sự tái ngộ một người quen cũ ...
Nhân kỷ niệm 10 năm ngày ra đời The Dark Knight, tập hai trong triology Batman của Nolan, tôi mới thử xem lại tập đầu Batman Begins. Xem xong thấy được vài thứ mà xưa không kịp thấy, tôi đã chọn một trong số đó để phân tích trong bài này: Thông điệp phản Kito của Batman Begins (BB).
Tôi cũng bỏ nhỏ trước là những ẩn dụ điện ảnh kiểu này không yêu cầu “phải chứng minh được”, mà chỉ cần cung cấp manh mối để “được quyền tin thế”. Miễn rằng các manh mối được số đông thừa nhận thì dù không giải thích cũng vẫn coi là hợp lý. Sau chót, những bài kiểu này sẽ spoil tá lả nên nếu chưa xem phim bạn hãy cân nhắc.
Ok rào đón xong, giờ ta sẽ cùng dò theo hành trình phản Kito của Batman begins, và bắt đầu bằng thắc mắc về thế lực bí ẩn nhất bộ phim:
What is the League of Shadow?
Tổ chức này được mô tả trong Batman Begins như sau:
1. Đây là một tổ chức có ảnh hưởng khắp thế giới; 2. Tồn tại đã mấy nghìn năm; 3. Tự nhận trọng trách giữ gìn đạo đức; 4. Dù có phải thanh tẩy toàn nhân loại.
Trên thế giới có tổ chức nào nghe cũng giống như vậy không?

Câu trả lời:
Liên minh Bóng tối là ẩn dụ cho tôn giáo.
Cụ thể, cho chính Thiên Chúa Giáo.
3 chi tiết đầu mô tả trực tiếp đạo Thiên Chúa (tồn tại hàng nghìn năm, giữ gìn đạo đức, ảnh hưởng toàn thế giới), còn chi tiết cuối (thanh tẩy toàn nhân loại) thì diễn dịch từ kinh Cựu Ước, trong đó Chúa thản nhiên gây ra Đại Hồng Thuỷ chỉ để quét sạch tội lỗi con người.
Song, ta rồi cũng sẽ thấy, BB không đả kích mọi tôn giáo cùng thờ Thiên Chúa, mà chỉ nhắm vào một tôn giáo cụ thể mà thôi.
Nói về vai trò của Liên minh Bóng tối, tay trùm Ra's al Ghul từng phát biểu:
“Liên minh bóng tối là chốt chặn chống sự sa ngã của con người từ mấy nghìn năm nay. Chúng tôi đã xuất hiện nhiều lần trong lịch sử, chính chúng tôi đã phá huỷ Rome, thả chuột bệnh lên những con tàu và thiêu cháy thành London”.

Cùng xem xét 3 sự kiện có thực sau:
1. Rome thời đế chế La Mã, theo quan niệm giáo hội Công giáo, là một thủ đô sa đoạ. Bạo chúa Rome là Nero từng bị nhiều nhà thần học Công giáo coi là hiện thể của Satan. Vào thế kỷ 5, thành Rome và đế chế La Mã sụp đổ, ảnh hưởng của Công giáo gia tăng đáng kể, thần quyền bắt đầu lấn át vương quyền ở châu Âu.
2. Khi Cái Chết Đen càn quét lục địa cổ vào thế kỷ 14, lượng người sám hối, nhập giáo, đóng góp tiền của cho nhà thờ tăng vọt, bởi tin dịch hạch là cơn thịnh nộ của Chúa dành cho những kẻ ngoại đạo, giống như các ghi chép về những đại dịch trong Kinh Thánh. Bệnh dịch hạch về sau, như ta đều biết, được phát hiện nguyên nhân từ chuột mang ký sinh trùng bọ chét.
3. Năm 1666, một khu phố ở London bị hoả hoạn cháy rụi. Thảm hoạ nổi tiếng này lúc đó được nhiều người Công giáo diễn giải như đòn trừng phạt của Chúa trời với London, thành phố tội lỗi là thủ đô của một đất nước mới đầu nhập Thanh giáo và xử tử một ông vua ngoan đạo là Charles I (ai đọc “Ba người lính ngự lâm – 20 năm sau” sẽ nhớ vụ lính ngự lâm từng cố cứu ông này mà không được). Con số 666 trong văn hoá đại chúng vốn cũng được coi là biểu tượng cho quỷ Satan.
Trong cả 3 sự kiện trên, tồn tại nhiều giả thuyết dồn nghi ngờ về nhà thờ Công giáo là thế lực đã đứng trong bóng tối giật dây và hưởng lợi từ sau đó. Theo cách này, không chỉ cấp manh mối dò đoán, BB đã cho ta chứng cứ để chứng minh chặt chẽ Liên minh Bóng tối phải là ẩn dụ cho Công giáo.
Nắm được chìa khoá quan trọng này, câu hỏi tự nhiên tiếp theo sẽ là:
Then who is Ra’s Al Ghul?
Nếu Liên minh là Công giáo, thủ lãnh của Liên minh sẽ có thể là ai?
Ngoài Chúa?
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Ngay lúc mới gặp Wayne, Ras Al Ghul đã nói “nếu một người có thể cống hiến bản thân cho một lý tưởng. Thì hắn sẽ trở thành một thứ hoàn toàn khác [con người]. Một huyền thoại”. Đến lúc dạy Wayne, Ras cũng nhắc anh “Hãy nhớ biến bản thân mình thành một ý tưởng”. Tái ngộ Wayne, Ras lại hỏi với giọng đùa cợt “Thế không phải Ra’s Al Ghul là bất tử sao? Không phải các đạo lý của ngài là siêu phàm sao?”. Những tình tiết “biến thành một ý tưởng, huyền thoại, bất tử, siêu phàm” này phù hợp với mô tả thường thấy về các nhân vật lãnh tụ trong truyền thuyết tôn giáo. Và Ras Al Ghul, từ tiếng Arab dịch sang tiếng Anh, cũng là Demon’s Head – Đầu Quỷ, phù hợp vai trò sect leader của hắn lẫn xách mé Chúa chính là quỷ.
Song, không chỉ bằng tên gọi hay lời thoại, ẩn dụ tôn giáo còn nằm ở cấu trúc câu truyện khi xây dựng Ras Al Ghul là một amalgamation -- một vai tạo từ nhiều vai. Trong phim hắn vừa là Henry Ducard vừa là Ra’s Al Ghul. Hắn thậm chí còn ranh ma dựng lên nhiều kẻ tay chân bù nhìn cũng vờ nhận làm Ras đang quản lý liên minh bóng tối.







Những tình tiết chân chân giả giả tuy chết mà sống, tuy một mà hai, tuy ba mà một này, chính là những so sánh vừa đồng nhất vừa châm biếm về sự phục sinh của Chúa và niềm tin vào Holy Trinity – Chúa ba ngôi aka Tam vị nhất thể Cha-Con-Thánh Thần. Đây là những mầu nhiệm quan trọng của đạo Kito, thế mà trong phim lại như những trò loè bịp, hay theo lời Batman “thứ kép trò rẻ tiền nhằm che dấu thân thế thực của mày, đúng không?”.
Nhắc đến tam vị nhất thể và Chúa ba ngôi, thực ra trong phim Ras không chỉ là Chúa chung chung, hắn mang một vị và một ngôi cụ thể: Chúa Cha, Chúa độc đoán thịnh nộ, Chúa của sự báo thù, như vẫn thường khắc hoạ trong Cựu Ước.
Và Ras trong phim chính là như thế. Lý tưởng về lẽ công bằng của Ras đơn giản là: Trả thù – trừng phạt. Hãy nghe tay chân của hắn tuyên án Gotham:
“Thời khắc của Gotham đã điểm. Giống Constantinople hay Rome trước nó, thành phố này đã trở thành nơi sản sinh ra thống khổ và bất công. Nó vô phương cứu chữa và cần phải để cho chết. Đó là nhiệm vụ quan trọng nhất của Liên minh Bóng tối, điều chúng tôi đã thực hiện hàng thế kỷ qua. Gotham cần phải bị tiêu diệt.”
Ras cũng tái khẳng định bản án ấy:
“Không ai có thể cứu vớt Gotham. Khi một khu rừng trở nên quá hoang dại, một ngọn lửa thanh tẩy là cần thiết và tự nhiên.”
trong lúc Bruce Wayne van nài:
“Gotham vẫn có thể cứu được . Cho tôi thêm thời gian. Vẫn còn người tốt quanh đây.”

Đoạn hội thoại trên, diễn ra trước khi Ras đốt cháy biệt thự Wayne và ra tay đầu độc cả thành Gotham, lấy cảm hứng từ một sự tích trong Sáng thế ký.
Sodom và Gomorrah là 2 thành phố sa đoạ và người dân ở đây làm Chúa nổi giận. Nhưng vì đây là nơi ở của cháu Abraham, ông đã cầu xin hộ họ, ông nói rằng nơi này vẫn còn có người tốt, xin Chúa rủ lòng tha thứ nếu tìm đủ 10 người. Nhưng cuối cùng tìm không đủ, nên Chúa giáng lửa thiêu rụi cả hai thành phố.

Nếu BB đã muốn phân biệt rõ Ras chỉ đại diện một mình Chúa Cha trong Holy Trinity, hẳn vì phim muốn dành chỗ riêng cho 2 ngôi còn lại. Vậy 2 ngôi đó là ai?
The power of Fear
Sợ hãi là chủ đề xuyên suốt Batman Begins. Cảnh đầu phim mở ra nỗi sợ của Bruce Wayne. Chính nỗi sợ này lại dẫn ra bi kịch mồ côi của cậu bé. Rồi lớn lên Bruce tìm đến Liên minh bóng tối để khắc chế nỗi sợ ấy. Chốt hạ, biểu tượng Batman sau này anh chọn cũng nhằm “để kẻ thù của tôi phải chịu cùng nỗi sợ như tôi”.
Song không chỉ vô tình gắn liền những cột mốc trong đời Batman, sợ hãi còn là từ khoá yêu thích đến từ những kẻ thù của anh.

Falcone, kẻ gián tiếp sinh ra những tay côn đồ giết chết bố mẹ Wayne, từng cười khỉnh trước mặt anh: “Này, đó mới là loại quyền lực mày không thể mua nổi đấy. Quyền lực của sự kính sợ.”.
Crane, tay bác sĩ tâm thần có biệt danh Scarecrow được Ras thuê, thì chế ra một loại hơi độc khiến nạn nhân bị ảo giác về nỗi sợ lớn nhất đời của họ.



Chủ mưu sau tất cả, Ras Al Ghul, thì dạy Wayne rằng: “Con người sợ nhất thứ gì họ không thể thấy. Ngươi phải trở thành một suy nghĩ đáng sợ. Một cơn thịnh nộ. Ngươi phải trở thành một ý tưởng. Hãy cảm nhận sự kinh hoàng đang che lấp các giác quan. Hãy cảm nhận năng lực biến dạng và điều khiển của nó. ”

Như vậy, Falcone, Crane, Ras vốn không thuộc cùng tổ chức, nhưng bằng một cách ngẫu nhiên ma quỷ, nỗi sợ đã là chất keo kết nối 3 kẻ ác này trong cùng một tam giác bóng tối.
Đến đây, đã có thể đoán sau Ras là Chúa Cha, thì hẳn Crane và Falcone là 2 ngôi còn lại của Holy Trinity. Thật vậy, tên của Falcone nếu dịch ra tiếng Ý sẽ là “con ó”, theo đạo Kito chính là biểu tượng cho Chúa Thánh Linh - Holy Spirit. Còn Crane cũng mang nghĩa “con sếu”, biểu tượng của trường thọ, bất tử, lẫn báo hiệu sự phục sinh của Chúa Con – Jesus Christ.

Giờ hãy lắng tai nghe thử tay Crane – Jesus Christ này miêu tả các triệu chứng ngộ độc từ thứ hơi gây sợ hãi của hắn:
“Bệnh nhân thường tập trung cơn hoang tưởng vào một tác nhân tra tấn từ bên ngoài, thường là một cổ mẫu của Jung.”
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Carl Jung, học trò Sigmund Freud, là nhà tâm lý học có ảnh hưởng nhất từng nghiên cứu về vai trò của tôn giáo với việc hình thành vô thức tập thể, Jung từ đó đưa ra khái niệm cổ mẫu (Jungian archetypes). Tham chiếu “cổ mẫu Jung” trên vì vậy là bằng chứng ko thể chối bỏ nữa về ẩn ý tôn giáo của bộ phim.
Ngoài ra, chúng ta cũng biết Crane ở trong phim mang hai vai, vừa là bác sĩ vừa là kẻ đội mặt nạ rơm mang biệt danh Scarecrow. Do đó nói bệnh nhân bị kích động bởi Scarecrow cũng nghĩa là bị kích động bởi Crane - Jesus Christ. Hay ngược lại, khi hoảng loạn lập bập kêu Scarecrow, cũng nghĩa là đang kêu Jesus Christ.
Và theo cách đó, biếm hoạ về Thiên Chúa Giáo đã hoàn chỉnh:
Nhà thờ Công giáo được ẩn dụ bởi tổ chức khủng bố mang tên Liên minh bóng tối. Chúa cha là kẻ ác mang biệt danh Đầu Quỷ. Chúa con là một tên bù nhìn. Chúa thánh linh là một tay mafia. Giáo lý Kito là ma tuý tạo ảo giác. Các con chiên là lũ bị ngộ thuốc lên cơn điên gào Jesus. Và đức tin Thiên Chúa, thứ kết nối tất cả những đối tượng này, không gì khác chính là niềm kinh sợ.

Khoan, mà đã thật hoàn chỉnh chưa? Vầy nhân vật quan trọng nhất bộ phim thì sao? Anh ta ở đâu trong kịch bản giễu nhại này?
Bruce Wayne, who is he?
Phần 2: Vì sao ta ngã

(to be continued)
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Phần 1 : Khi người dơi gặp Chúa
Bài trước tôi trình bày những ẩn dụ Kito giáo trong phim Batman Begins dẫn đến bức biếm hoạ sau:
Nhà thờ Công giáo được ẩn dụ bởi tổ chức khủng bố mang tên Liên minh bóng tối. Chúa cha là kẻ ác mang biệt danh Đầu Quỷ. Chúa con là một tên bù nhìn. Chúa thánh linh là một tay mafia. Giáo lý Kito là ma tuý tạo ảo giác. Các con chiên là lũ bị ngộ thuốc lên cơn điên gào Jesus. Và đức tin Thiên Chúa, thứ kết nối tất cả những đối tượng này, không gì khác chính là niềm kinh sợ.

Bài này sẽ trả lời cho câu hỏi tự nhiên nhất đặt ra sau đó:

Vầy còn Batman, nhân vật quan trọng nhất bộ phim thì sao? Anh ta ở đâu trong kịch bản giễu nhại này?

Bruce Wayne, who is he?

Bộ phim có tên là Khởi nguồn người dơi. Và thực tế nó khởi nguồn bằng một nỗi sợ của Bruce Wayne: Cô bé Rachel tìm thấy một món đồ chơi lạ, cô nói “Tìm ra thì được giữ. Mà em tìm ra” Bruce bảo “trong vườn của anh” rồi giằng lấy, vô tình ngã xuống một cái giếng cạn. Một đàn dơi bay ra, ám ảnh cậu bé Wayne từ đấy.
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Trong Batman begins, thực ra, Wayne còn “fall” thêm vài lần nữa.
Lần thứ hai xảy ra trong một đêm mưa.
Batman truy theo dấu vết các gói hàng ma tuý và anh lần đầu đối mặt Crane. Hắn xịt hơi độc làm Bat choáng váng ngã xuống vũng xăng. Crane nhếch mép “Mày trông nghiêm trọng quá đấy, có lẽ mày nên tươi tỉnh lên” rồi búng một mồi lửa. Cố phi ra ban công giữa đau đớn cùng cực, Batman rơi xuống, toàn thân bốc cháy, dưới cơn mưa tầm tã.

Câu nói của Crane “I think you need to lighten up” có nhiều nghĩa. Ngoài chơi chữ như diễn biến phim (tươi tỉnh lên + châm lửa) thì lignten còn một nghĩa nữa là “giáng chớp”.
Nhớ lại truyền thuyết về các thiên thần sa ngã (The Fall of Angels), trong đó Lucifer, thủ lĩnh đám thiên thần nổi loạn, cuối cùng cũng bị Chúa đánh bại, hắn từ trời cao rớt xuống mặt đất, mang theo một tia chớp.
Và sau cú ngã khi trực diện giao chiến với Crane-Chúa Con, Batman không còn chỉ là một kẻ mang tội (sinner), anh đã nâng cấp thành Lucifer – vị thiên thần phản Chúa.
Giờ xem tiếp cột mốc cuối cùng của phim, khi Wayne tái hợp Ras Al Ghul ở chính nhà mình.
Ras nói với anh “Ngươi là học trò xuất sắc nhất của ta, lẽ ra ngươi cần sát cánh cùng ta”. Câu này cũng phù hợp những diễn giải Kinh Thánh về Lucifer, “vị thiên thần đẹp nhất trong tất cả các thiên thần”
Ras nói tiếp “Ngươi đã đốt cháy nhà ta, coi ta như đã chết. Giờ là hoà”, rồi hắn phóng hoả để anh nằm lại giữa căn biệt thự bốc cháy. Quản gia Alfred kịp đến kéo Wayne vào một chiếc thang máy kiểu cũ, thả rơi qua nhiều tầng và chạm đáy hang dơi, trên đầu họ là biển lửa đang vần vũ.

Cú “rớt xuống mặt đất” cuối cùng này không phải một cú ngã, không sinh ra đau đớn hay sợ hãi, mà lại là sự giải thoát, để sau đó, dưới nhân dạng khác là Batman, Wayne giao đấu trực diện với kẻ thù tối hậu Ras Al Ghul. Chi tiết này chính ứng với sự kiện Lucifer, không chỉ rơi xuống mặt đất còn rớt xuống đáy sâu của Địa Ngục, hắn bị biến dạng, đổi tên là Satan – Vua Quỷ, và từ đây công khai thách thức quyền năng của Chúa trời.

Tuy nhiên, Nolan không chỉ muốn đả phá Kito bằng các ngón trò đảo lộn đen trắng, mà với nhân vật Batman, ông còn muốn sinh ra một thứ nghịch lý nội tại có khả năng gieo hoài nghi vĩnh viễn vào đức tin của tôn giáo này.
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Again, who is he?
Batman không chỉ là Satan.
Batman còn chính là Jesus Christ.
Ta xem xét 3 tình tiết sau:
Từ khoá đầu tiên kết nối Batman và Jesus nằm ở một phép màu. Sau cú ngã khi đối mặt Crane, được Afred kịp thời đem về nhà giải độc, Wayne mê man 2 ngày, tỉnh dậy vào ngày thứ ba, chính vào sinh nhật, aka, được “sinh ra lần nữa”. Mà “phục sinh”, kỳ tích diễn ra vào ngày thứ 3 sau khi Chúa chết, là dấu hiệu cơ bản để chỉ thị Jesus Christ.

Kế đó, lại nhớ Ra’s Al Ghul từng là thầy Wayne, hắn dẫn dắt anh thoát khỏi khủng hoảng lý tưởng và dạy anh kỹ năng chiến đấu. Cả hai cũng kết nối sâu sắc do đều trải qua bi kịch gia đình. Ras chính là một father figure và Wayne vừa là đứa con tinh thần của hắn, vừa là con của cha anh. Khi trở về Gotham, Wayne cũng mang hai căn cước : tay playboy tỷ phú vào ban ngày và hiệp sĩ Batman ban đêm. Với Ras đại diện cho Chúa cha, các chi tiết này sẽ khớp vừa “nhị tính của Jesus”: là con của con người lẫn là con của Chúa, mang nhân tính lẫn mang thần tính, y như, Ras từng so sánh Wayne với chính hắn: “một kẻ hằng đêm lén cày nát các nóc nhà của Gotham hẳn sẽ không phàn nàn về nhân diện kép của tao”.
Cuối cùng và chốt hạ, Wayne và Jesus mang cùng một sứ mệnh: Cứu thế giới. Đầu phim, chính Wayne cứu mạng Ras dù anh và hắn khác biệt lý tưởng. Giữa phim, tên tay chân của Crane ú ớ “Tôi thề có Chúa”, Batman gầm lên một câu đa nghĩa “Thề với tao đi” rồi thả hắn rơi, nhưng vẫn túm hắn lại khi sắp chạm đất. Cuối phim, không thuyết phục được Ras tha cho Gotham, từ đáy hang dơi, Bruce đau khổ thốt lên: “Tôi đã muốn cứu Gotham. Nhưng tôi đã thất bại.” Rõ ràng trong cả 3 cảnh huống, mong muốn cứu của anh ngẫu nhiên đều dành cho những đối tượng bị cho là ác, băng hoại, hay sa đoạ. Nói cách khác, không chỉ là cứu sống, nó có thể ẩn dụ cho cứu vớt tâm hồn.

Đến đây ta hẳn sẽ tự hỏi: Nếu Batman là cả Chúa lẫn Quỷ, chả nhẽ Chúa là Quỷ mà Quỷ cũng là Chúa ư?
Lời giải đáp cho nghịch lý này xuất phát từ tư tưởng Kinh thánh lẫn phản Kinh Thánh.
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
The number of God – The number of Devil
Theo Kito giáo, 7 là số hoàn hảo, số linh thiêng. Bởi Chúa tạo ra thế giới trong 6 ngày và nghỉ vào ngày thứ 7 là ngày Chúa Nhật – Chủ Nhật. Cũng chính thế 6 là số không hoàn hảo (hơi ngược toán học) và do đó có thể gắn với ma quỷ. Kết quả, 777 là đại diện cho Holy Trinity và 666 đại diện cho Satan.
Vụ 6 vs.7 này khá hay ho. Quỷ không phải thứ ngược Chúa. Quỷ là thứ rất gần Chúa mà vẫn không phải Chúa. Tư duy Kinh Thánh này, tôi cảm thấy, khá gần một linh tính của cuộc sống. Điều chúng ta căm ghét dai dẳng lại thường không phải sự độc ác. Có gì đó trong bản năng khiến ta tin rằng có lẽ thói lập lờ giả trá mới là thứ thực sự ghê tởm.
Trong Batman begins cũng có xuất hiện cái mâu thuẫn số học ấy.

Bruce rời khỏi nhà tìm thầy học đạo trong 7 năm. Khi mới gặp Ras, Wayne nói “tôi vừa đánh 7 tên tội phạm”. Ras từ tốn chỉnh lại “Tôi đếm có 6 thôi”. Nhưng đồng thời chi tiết đó cũng có thể hiểu theo cách khác, là nếu tính cả Wayne, thì sẽ có 7 người. Căn nhà của Wayne, theo lời quản gia Alfred, cũng dung chứa “6 thế hệ nhà Wayne”. Song lần nữa, điều đó lại vẫn có thể hiểu Bruce chính là thế hệ thứ 7.
Đến đây nghịch lý nói ở các đoạn trước trở thành dễ tiêu hoá hơn. Có gì lạ việc Batman mang những đặc điểm giống cả Satan lẫn Jesus, khi mà ranh giới giữa 2 nhân vật này nhỏ như 6 với 7, và nhiều tình tiết còn chả biết nên hiểu là 7 hay là 6.
Song dẫu biết là chân giả khó lường, khao khát của loài người mong kiếm tìm một moral compass vẫn còn nguyên:
Vậy làm sao để biết đâu là Thiện Ác?
Rachel Dawes, người yêu Batman, đã giải đáp câu hỏi đạo đức này:
Không phải anh là gì bên dưới, mà anh làm gì, mới là thứ định nghĩa con người anh.
Nói cách khác, với Batman lẫn với Ras, cuối cùng sẽ thực sự là Chúa hay là Quỷ thì không do các danh hiệu, đặc điểm tiền định, tham chiếu Kinh Thánh, hay các thuyết giảng, mà chỉ nằm ở hành động mà thôi. Về mặt triết học thì thứ quan điểm hiện sinh này vốn đã có nguồn gốc phản Kito, ở đây được thốt ra bởi một phụ nữ, hẳn là cú châm chích hợp lý với một tôn giáo được cho nặng tính tổ phụ (patriarchial) như Công giáo.
Và hành động của cặp đôi đối kháng Batman vs. Ras cũng phản ánh quan điểm Thiện/Ác của Nolan:

Như nói ở bài trước, cốt lõi quan niệm của Ras là sự trả thù – trừng phạt. Với hắn, “Tội lỗi không thể được dung thứ. Tội phạm sinh sôi do ỉ vào sự khoan nhượng của xã hội. “ Và hắn dám giết cả triệu người vì lý tưởng chống sa ngã ấy. Đây cũng là hình ảnh mà cánh tả hay tô vẽ về Chúa của Cựu Ước.
Rõ ràng, Wayne không chọn con đường này:

Hãy nhớ lại 3 lần sa ngã aka “rơi xuống đất” của Wayne. Cả 3 lần đều dẫn ra cùng một câu hỏi sau đó: Why do we fall? Bố Wayne hỏi khi cứu cậu bé khỏi hang dơi. Wayne tự hỏi khi mê man vì nhiễm độc. Alred hỏi khi cứu Wayne khỏi lâu đài bốc cháy. Và câu trả lời từ bố Wayne lẫn Alfred luôn là: So that we can learn to pick ourselves up.



Lưu ý là dẫu cùng mang màu bao dung, cần phân biệt tư tưởng trên với kế hoạch cứu chuộc của Tân Ước. Jesus muốn cứu nhân loại bằng chết trên thập giá. Cũng nghĩa là nhân loại mang sẵn tội và tội này cần bị trừng phạt bằng một cách nào đó, aka Tân Ước vẫn ngầm đồng tình với quan điểm của Cựu Ước.
Trong khi ấy, đáp án của BB thì không coi sự “fall” là đáng xấu hổ, bất kể là the Fall of Man, the Fall of Angels hay the Fall of Lucifer. Ngược lại, phim coi “fall” là một bước để tiến bộ, và vì thế cứu người không phải bằng trả giá thay, mà bằng hành động nâng đỡ họ, hoặc tiêu diệt cái ác. Tư tưởng biến sin thành strength và coi trọng chiến đấu hơn sám hối này có thể tóm gọn trong hình ảnh biểu tượng nhất phim: Dơi. Đầu phim, bầy dơi đen kịt xồ ra làm cậu bé Wayne ám ảnh sau khi ngã --- một ẩn dụ cho cảm giác dằn vặt của loài người về nỗi nhơ nhuốc nguyên thuỷ. Song cuối phim, cũng chính bầy dơi gợi nhớ tội lỗi này lại là đồng minh đắc lực giúp Bruce Wayne thực thi công lý.
 
Oppa
ALau

ALau

Người đến từ Triều Tiên
Final Verdict
Mọi câu truyện về sự tích ban đầu (origin story) đều là một câu truyện trưởng thành (coming of age story), tại đó, nhân vật chính cần phải vật vã phá kén từ con người hoá thành một anh hùng. Trong phim, bạn sẽ thấy nhiều nhân vật xung quanh Bruce Wayne: người bố Thomas Wayne, quản gia Afred đến nhà khoa học Lucius, và tất nhiên, cả Ras Al Ghul nữa, đều là các father figures. Khởi nguồn người dơi aka câu truyện trưởng thành của Batman thực chất là quá trình lựa chọn trong số những người cha này, ai sẽ thực là người anh hùng mà Wayne muốn tiếp nối di sản.
Ở đầu phim, Bruce trở về nhà, nói với quản gia Alfred “Bố tôi đã chết. Toà nhà này như một lăng mộ. Nếu được cho phép tôi sẽ tự tay gỡ bỏ từng viên gạch”. Rồi khi Bruce định giết tay tội phạm để trả thù, Rachel mắng: “Cha hẳn sẽ xấu hổ vì anh.”
Đoạn cuối, biệt thự Wayne bị thiêu cháy, chính Bruce lại đau buồn nói: “Tôi đã làm gì đây, Alfred. Tất cả những gì mà gia tộc tôi, cha tôi từng xây dựng ...” Alfred đáp lại “Di sản của nhà Wayne nào chỉ có gạch và vữa”. Để sau đó, chính Bruce trong bộ giáp người dơi đã chống lại Ras Al Ghul giải thoát thành Gotham, khi anh bắt tay xây dựng lại Wayne Mansion, Rachel lại nói: Anh đã làm cha anh tự hào.
Bruce đã chọn kế tục người cha bình thường của mình, trở thành thiên thần hộ mệnh của Gotham, thay vì chọn sự nghiệp của Ras Al Ghul, Chúa Cha của Kinh Thánh. Như vậy, tiếp nối truyền thống từ thần lửa Prometheus, một nguyên mẫu cho Lucifer của Kito, Bruce đã chọn đứng về phía loài người thay vì thờ phụng Chúa.
Mà khoan đã nào, có chắc thế không?
Đầu phim, Ras dạy Bruce:
“Nếu một người có thể cống hiến bản thân cho một ý tưởng, thì hắn sẽ trở thành một thứ hoàn toàn khác con người. Hắn sẽ trở thành một huyền thoại”.
Cuối phim, với khuôn mặt che kín, không phải Bruce Wayne cũng đã từ bỏ căn cước một con người để trở thành một ý tưởng, một người bảo trợ vô hình cho công lý, và sau chót, thành huyền thoại hiệp sĩ bóng đêm thành Gotham hay sao?
Và như thế, không phải Wayne cũng đang tôn vinh di sản của Ras Al Ghul ư?
Ai mà biết được đâu mới là đáp án đúng. Song tôi chọn tin vào cái kết nhị tính trên.
Giống như Batman là người lẫn là một huyền thoại, là Lucifer và là cả Jesus, thì một bộ phim phản Kito xuất sắc, tôi luôn nghĩ, cũng sẽ là một phim phục sinh được những thần thiêng kỳ vĩ của đức tin Thiên Chúa.
 

vctoan4

Trợ lý giám đốc Học Viện Đạo Lý
Chúa ba ngôi và atula 3 mặt, em theo đạo chúa 10 mấy năm cho tới khi biết được atula điểm tương đồng của cả 2 cốt truyện là không có niềm vui chỉ có sự trừng phạt đạo lý và bảo vệ
 

vctoan4

Trợ lý giám đốc Học Viện Đạo Lý
Con mụ Châu Thị Huyền Nguyễn này chăn đc 1 đám du sinh cuồng tây, cuồng da trắng, cuồng phát xít, đòi đứng lên làm thượng tầng xã hội :)).
Haizz chỉ cần người tin và nghe theo lại sinh hoang tưởng

Không biết đường chủ có như thế không?
 

leteve

Thanh niên hoi
Haizz chỉ cần người tin và nghe theo lại sinh hoang tưởng

Không biết đường chủ có như thế không?
Ko, tao luôn tạo điều kiện để tụi bay có thể chửi lại tao. Chia sẻ kiến thức chứ ko áp đặt. Mấy con hay chăn gà sẽ có xu hướng áp đặt và vỹ cuồng, bơm kiến thức lẫn cả độc dược trong đó. Còn trẻ, nhận thức kém là dễ ăn bả cuồng tín :))
 

leteve

Thanh niên hoi
Cái vụ "giết cha" này có truyền thống của bọn tây phương rồi. Từ thời trung cổ tụi nó âm ỉ chống đối lại nhà thờ, các bè phái chính trị quý tộc nuôi dưỡng tụi ma thuật và khoa học để chống lại nhà thờ. Đến thời khai minh, các lực lượng sx tư bản bắt đầu mạnh công khai chống nhà thờ và nuôi các nhà trí thức cũng chống trên phương diện lý thuyết và chính trị. Sau đó, hầu như nhà thờ đã bị tống khỏi các hoạt động chính trị của các quốc gia, ảnh hưởng của nó giờ khá mờ nhạt trên bình diện tâm linh, ko còn tính thế tục. Bây giờ có lôi kéo chống lại tôn giáo cũng chẳng đc lợi ích chính trị nhiều ngoài chiêu bài bỏ bùa mê dụ để tạo ra 1 hệ thống tôn giáo mới lôi kéo tụi khác đi theo. Hiện tại thành trì thần quyền duy nhất trên thế giới còn tồn tại là ở Iran nhưng nó cũng ngày càng phai mờ, đứng trước nguy cơ sụp đổ nốt trong sớm chiều
 

gaodam

Siêu nhân bùi đen
Cái vụ "giết cha" này có truyền thống của bọn tây phương rồi. Từ thời trung cổ tụi nó âm ỉ chống đối lại nhà thờ, các bè phái chính trị quý tộc nuôi dưỡng tụi ma thuật và khoa học để chống lại nhà thờ. Đến thời khai minh, các lực lượng sx tư bản bắt đầu mạnh công khai chống nhà thờ và nuôi các nhà trí thức cũng chống trên phương diện lý thuyết và chính trị. Sau đó, hầu như nhà thờ đã bị tống khỏi các hoạt động chính trị của các quốc gia, ảnh hưởng của nó giờ khá mờ nhạt trên bình diện tâm linh, ko còn tính thế tục. Bây giờ có lôi kéo chống lại tôn giáo cũng chẳng đc lợi ích chính trị nhiều ngoài chiêu bài bỏ bùa mê dụ để tạo ra 1 hệ thống tôn giáo mới lôi kéo tụi khác đi theo. Hiện tại thành trì thần quyền duy nhất trên thế giới còn tồn tại là ở Iran nhưng nó cũng ngày càng phai mờ, đứng trước nguy cơ sụp đổ nốt trong sớm chiều
Iran? Tao chả thấy Iran có gì, hay ý mày là Hajj ở Saudi Arabia? Tôn giáo và hệ thống không thể bị sập dc, nó chỉ lúc yếu lúc mạnh thôi. Trong các hệ tư tưởng thì chỉ có tôn giáo mới làm cho tâm lý cảm thấy nghỉ ngơi và xoa dịu
 
Top